Λυρίδες: Τα πρώτα «πεφταστέρια» της άνοιξης

Η πρώτη βροχή από «πεφταστέρια» της άνοιξης είναι οι Λυρίδες. Θα κορυφωθούν στον ουρανό του βορείου ημισφαιρίου, το βράδυ του Σαββάτου 21 Απριλίου προς χαράματα της Κυριακής 22 Απριλίου.

Οι διάττοντες αστέρες θα είναι ορατοί έως τις 25 του μήνα, εφόσον ο καιρός επιτρέψει τις νυχτερινές παρατηρήσεις. Οι Λυρίδες θεωρούνται μια μέση «βροχή» και στο αποκορύφωμά τους υπολογίζεται ότι εισέρχονται στη γήινη ατμόσφαιρα και πυρακτώνονται μέχρι 20 μετέωρα ανά ώρα με ταχύτητα έως 50 χιλιομέτρων. Οι Λυρίδες μερικές φορές δημιουργούν φωτεινά πεφταστέρια με μακριές ουρές. Οι ουρές παραμένουν ορατές στον ουρανό επί αρκετά δευτερόλεπτα. Κάποιες χρονιές, τα «πεφταστέρια» τους έφθασαν ακόμη και τα 100 ανά ώρα.

Η συγκεκριμένη βροχή διαττόντων, η οποία καταγράφηκε για πρώτη φορά το 687 π.Χ. από τους Κινέζους. Φαινομενικά προέρχεται από τον αστερισμό της Λύρας, από όπου πήρε το όνομά της. Ιδίως από τον αστέρα Βέγα (‘Αλφα Λύρας), ο οποίος είναι το πιο λαμπρό άστρο του συγκεκριμένου αστερισμού και το δεύτερο φωτεινότερο άστρο του νυχτερινού ουρανού του βορείου ημισφαιρίου.

Η πραγματική όμως πηγή προέλευσης είναι ο κομήτης C/1861 G1 «Θάτσερ». Τον κομήτη ανακάλυψε το 1861 ο Αμερικανός Α. Θάτσερ. Ο κομήτης αφήνει στο πέρασμά του μια μακριά ουρά σκόνης και σωματιδίων, η οποία διασταυρώνεται κάθε χρόνο με την τροχιά του πλανήτη μας. Ο κομήτης θα ξαναπεράσει πολύ κοντά από τη Γη το 2276, καθώς η τροχιά του γύρω από τον Ήλιο διαρκεί περίπου 415 χρόνια.

Τα απομεινάρια από την ουρά του κομήτη, μετά το τελευταίο κοντινό πέρασμά του κατά τον 19ο αιώνα, αιωρούνται ακόμα στο διάστημα. Συνεχίζουν να προκαλούν τη «βροχή» των Λυρίδων κάθε χρόνο.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πλάνο για εγκατάσταση διαστημικών σταθμών

Ο κινεζικός διαστημικός σταθμός «Τιανγκόνγκ-1» έπεσε πρόσφατα στη Γη, όπως τα προηγούμενα χρόνια είχε συμβεί με τον αμερικανικό Skylab και τον ρωσικό MIR.

Ο μεγαλύτερος και πιο γνωστός Διεθνής Διαστημικός Σταθμός (ISS) αναμένεται να ολοκληρώσει τη ζωή του μεταξύ 2024-2028. Όμως κάθε άλλο παρά έλλειψη διαστημικών σταθμών θα έχουμε τα επόμενα χρόνια. Μερικοί μάλιστα θα λειτουργούν και ως διαστημικά ξενοδοχεία. Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά τι έχουν στα σκαριά κράτη και ιδιωτικές εταιρείες τόσο γύρω από τη Γη όσο και από τη Σελήνη.

Deep Space Gateway (ΗΠΑ): Αν και μικρότερος από τον ISS, θα βρίσκεται πολύ μακρύτερα, καθώς θα τεθεί σε τροχιά όχι γύρω από τη Γη αλλά από τη Σελήνη. Όπως λέει και το όνομά του («Πύλη Βαθέος Διαστήματος»), θα είναι το εφαλτήριο όχι μόνο για τις επανδρωμένες αποστολές στο φεγγάρι, αλλά πολύ μακρύτερα, στον ‘Αρη και ακόμη παραπέρα. Θα δημιουργηθεί από την Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία (NASA) σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) και με άλλες χώρες. Το πρώτο τμήμα του σχεδιάζεται να εκτοξευθεί το 2022. Μετά από τις κατάλληλες προσθήκες, όλος ο σταθμός σχεδιάζεται να είναι έτοιμος έως το 2025. Δεν θα είναι μόνιμα επανδρωμένος όπως ο ISS, αλλά θα δέχεται αστροναύτες μια φορά το χρόνο.

Κινεζικός Διαστημικός Σταθμός: Μετά την καταστροφή του «Ουράνιου Παλατιού-1», οι Κινέζοι σχεδιάζουν ένα μεγαλύτερο επανδρωμένο διαστημικό σταθμό. Αυτός θα έχει βάρος 80 έως 100 τόννων, δηλαδή περίπου το ένα πέμπτο του ISS και ανάλογο με τον «μακαρίτη» ρωσικό MIR. Η εκτόξευση του κεντρικού θαλάμου Τιανχέ-1 («Αρμονία των Ουρανών») προγραμματίζεται για το 2019. Σταδιακά θα προστεθούν και άλλες επιμέρους μονάδες και θάλαμοι (modules), με στόχο ο σταθμός να λειτουργήσει κανονικά από το 2022. Θα είναι ο τρίτος κινεζικός σταθμός μετά τους Τιανγκόνγκ-1 και 2 . Ο πρώτος καταστράφηκε, ενώ ο δεύτερος είχε εκτοξευθεί το 2016 και ακόμη βρίσκεται σε τροχιά.

 

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Βρέθηκαν διαμάντια σε χαμένο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος

Τα διαμαντάκια που βρέθηκαν μέσα σε ένα μετεωρίτη που είχε πέσει στη Γη, προέρχονται από ένα χαμένο πια πλανήτη του πρώιμου ηλιακού συστήματός μας. Αυτό είναι το συμπέρασμα των επιστημόνων που μελέτησαν τον μετεωρίτη Αλμαχάτα Σίτα, ο οποίος είχε πέσει στην έρημο Νουβία του Σουδάν το 2008. Οι ερευνητές από τη Γαλλία, Γερμανία και Ελβετία, με επικεφαλής τον Φαρχάνγκ Ναμπιέι του Εργαστηρίου Επιστήμης της Γης και των Πλανητών του Ινστιτούτου Φυσικής της Ελβετικής Ομοσπονδιακής Πολυτεχνικής Σχολής της Λωζάννης (EPFL), που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature Communications», χρησιμοποίησαν σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους και ηλεκτρονικά μικροσκόπια για να αναλύσουν σε βάθος τον μετεωρίτη.

Μελετώντας τους κρυστάλλους των μικροσκοπικών διαμαντιών που υπήρχαν μέσα στο μετεωρίτη, συμπέραναν ότι πρέπει να σχηματίσθηκαν σε συνθήκες τεραστίων πιέσεων άνω των 20 γιγαπασκάλ. Αυτές οι πολύ υψηλές πιέσεις δείχνουν ότι τα διαμάντια αρχικά δημιουργήθηκαν μέσα σε ένα πρωτοπλανήτη μεγέθους μεταξύ Ερμή και ‘Αρη, ο οποίος υπήρχε κατά τα πρώτα δέκα εκατομμύρια χρόνια του ηλιακού μας συστήματος. Ο μετεωρίτης του Σουδάν εκτιμάται ότι αποτελεί ένα από τα τελευταία απομεινάρια εκείνου του αρχέγονου προπλάσματος πλανήτη, που πια δεν υπάρχει.

Η ανακάλυψη αποτελεί άλλη μια ένδειξη ότι κατά την αρχική φάση του ηλιακού μας συστήματος υπήρχαν μεγάλοι πρωτοπλανήτες, που μέσα από γιγάντιες συγκρούσεις τύπου «μπιλιάρδου» αποτέλεσαν θεμέλιους λίθους για τη δημιουργία των σημερινών πλανητών. Οι επιστήμονες υποθέτουν ότι κάποτε το ηλιακό μας σύστημα διέθετε δεκάδες τέτοια σώματα με μέγεθος μεγαλύτερο της Σελήνης και μικρότερο του ‘Αρη.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Εκτοξεύθηκε εξελιγμένος δορυφόρος για την εύρεση εξωπλανητών

To νέο αμερικανικό διαστημικό τηλεσκόπιο Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS), που θα αποτελέσει το διάδοχο του τηλεσκοπί ου «Κέπλερ» στην αναζήτηση εξωπλανητών, εκτοξεύθηκε το βράδυ, στις 01:51 ώρα Ελλάδας, από το ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριντα με ένα πύραυλο Falcon 9 της εταιρείας Space X του Έλον Μασκ.

Η εκτόξευση έγινε με διήμερη καθυστέρηση λόγω ενός τεχνικού προβλήματος της τελευταίας στιγμής. Λίγα λεπτά μετά την εκτόξευση, το κυρίως μέρος του πυραύλου Falcon διαχωρίσθηκε από το πάνω μέρος με το TESS και επέστρεψε άθικτο στη Γη για να ξαναχρησιμοποιηθεί στο μέλλον.

Μετά τις κατάλληλες «μανούβρες» που θα διαρκέσουν περίπου δύο μήνες, το δορυφορικό τηλεσκόπιο της NASA, που έχει μέγεθος ψυγείου και βάρος 318 κιλών, θα τεθεί σε μια άκρως ελλειπτική τροχιά γύρω από τη Γη, στην οποία δεν έχει ποτέ τοποθετηθεί άλλο σκάφος.

Το τηλεσκόπιο θα κάνει μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον πλανήτη μας κάθε 13,7 μέρες, κινούμενο σε απόσταση από τη Γη 108.000 χιλιομέτρων (στο περίγειο) έως 373.000 χιλιομέτρων (στο απόγειο). Κάθε φορά που θα πλησιάζει πολύ τη Γη, θα στέλνει στους επιστήμονες τα στοιχεία που θα έχει συλλέξει στο μεταξύ.

Το TESS θα στρέψει τις τέσσερις κάμερές του στον ουρανό για να αναζητήσει ίχνη πλανητών που περνούν μπροστά από τουλάχιστον 200.000 κοντινά στη Γη άστρα, τα οποία απέχουν από τον πλανήτη μας έως 300 έτη φωτός. Θα ανοίξει έτσι το δρόμο στο ακόμη μεγαλύτερο αμερικανικό διαστημικό τηλεσκόπιο, το James Webb, που θα ακολουθήσει το 2020.

Κατά το πρώτο έτος λειτουργίας του, το τηλεσκόπιο θα παρατηρεί τον ουρανό του νοτίου ημισφαιρίου, ενώ κατά το δεύτερο έτος του βορείου ημισφαιρίου, έτσι ώστε να καλύψει πάνω από το 85% του ουρανού.

Το «Κέπλερ», που πλέον ξεμένει από καύσιμα και θα σταματήσει να λειτουργεί έως το τέλος του 2018, έχει ήδη βρει περισσότερους από 5.000 υποψήφιους εξωπλανήτες, από τους οποίους περίπου οι μισοί έχουν επιβεβαιωθεί από άλλα τηλεσκόπια. Το «Κέπλερ» έχει εντοπίσει σχεδόν τα δύο τρίτα από τους συνολικά περίπου 3.700 επιβεβαιωμένους εξωπλανήτες μέχρι σήμερα.

Το TESS θα ψάξει μια περιοχή του ουρανού περίπου 350 φορές μεγαλύτερη από ό,τι το «Κέπλερ» και θα εστιάσει σε πιο μικρά, ψυχρά και αχνά άστρα σε σχέση με τον Ήλιο μας, στους ερυθρούς νάνους, που αποτελούν περίπου το 90% των άστρων του γαλαξία μας. Αναμένεται να βρει μέσα σε δύο χρόνια τουλάχιστον 20.000 εξωπλανήτες, εκ των οποίων αρκετούς «γήινους».

Το τηλεσκόπιο δημιουργήθηκε από το Πανεπιστήμιο ΜΙΤ, που έχει και την επιστημονική ευθύνη της κόστους 337 εκατομμυρίων δολαρίων αποστολής, σε συνεργασία με το Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ